Mobiliteitshub, Utrecht
Schetsontwerp
De Mobiliteitshub XL betreft een unieke opgave voor een grootschalige parkeergarage met overstap op het OV waarbij de betekenis bijzonder is t.o.v. veel bestaande parkeergarages vanwege de bediening van autoverkeer aan bewoners en bezoekers van in en buiten de stad. De Mobiliteitshub XL voorziet in een mobiliteitsconcept voor de toekomst die duurzame mobiliteit stimuleert met o.a. parkeren op afstand voor de Merwedekanaalzone en het Jaarbeurskwartier. Het is niet enkel een reguliere P&R garage voor bezoekers aan van de binnenstad en de Jaarbeurs maar heeft een 24-7 functie en moet naast zeer goed bereikbaar, ook een aangenaam verblijfsklimaat hebben. De inbedding in de toekomstige ontwikkeling van de nieuwe wijk in Papendorp wordt gegarandeerd door een configuratie van verscheidene functies. De HUB en het woonprogramma worden aan elkaar geweven door de HUB-loper. Deze voorziet op een hoogwaardige wijze in een met voorzieningen verrijkte overstap tussen de diverse modaliteiten.
JCAU maakte het schetsontwerp dat aan de basis ligt van de verdere tenderuitwerking.
De opzet van het stedenbouwkundig plan is in het SO verder verfijnd door de verbinding met de overzijde van de Mercatorlaan te versterken en aan de lange maten van de contouren een verder gedefinieerde menselijke maat toe te voegen. Het onderzoek heeft verder geleid tot een voorstel dat het aantal afhankelijkheden reduceert om een meer gefaseerd proces mogelijk te maken. Ter plaatse van het Hallenplein aan de noordzijde wordt een knip gemaakt tussen het woningbouwdeel van de MobiliteitshubXL en het kantorendeel dat in fase 2 gepland is. Hierdoor ontstaat er een ruimtelijk versterkte verbinding tussen de Taats als gebouwde zone en het toekomstige Groenewoud aan de overzijde van de Mercatorlaan. Aan de Mercatorlaan wordt in fase 1 de bebouwing onderverdeeld in 4 individuele woongebouwen. In het midden zijn deze van elkaar losgekoppeld door een verlenging van de straat vanuit Groenewoud met een entree naar de parkeer hub in het verlengde van deze as, gelegen aan het groene binnenhof.
De combinatie met de aangereikte functies heeft potentie, echter is er een zorgvuldige configuratie van functies nodig om het complex goed te laten functioneren. De inpassing in het stedenbouwkundig plan van Bureau Wissing heeft ruime aandacht gekregen in het ontwerp voor het SO. De verschillende zijden van de gebouwen reageren op een dusdanige manier op de omgeving dat ze bijdragen aan de kwaliteit van de straten en pleinen. De hoogwaardige aansluiting op het maaiveld van het complex voor voetgangers, fietsers naast de aansluiting op het openbaar vervoer is van groot belang om de Hub tot een aantrekkelijke plek voor duurzaam vervoer te maken. De aansluiting van de bebouwing op met name de Hub-loper en de verkeersknoop met het openbaar vervoer en langzaamverkeersmodaliteiten wordt levendig en aangenaam vormgeven.
Het parkeergebouw moet daarnaast een iconische waarde krijgen zodat het in de beleving onmiskenbaar duidelijk wordt dat dit een bijzondere en aangename plek is om als bewoner je auto op een veilige manier te parkeren of naar toe te gaan om een duurzame vorm van mobiliteit te gebruiken. Het moet een gebouw worden waar meer te beleven is dan enkel een stalling van de auto of overstap tussen de vervoersmiddelen, maar waar je dit kan combineren met functies die een meerwaarde hebben zoals ontmoetingen of eenvoudige dagelijkse boodschappen. De gemaakte ruimtelijke configuratie van de zone rond de Hub-loper geeft invulling aan die belevingswaarde, maar is nog slechts een deel van het verhaal.
De logische benadering van de parkeergarage en het overzicht bij betreding van de zeer grote garage dient in een oogopslag duidelijk te zijn.
De uitstraling van de gevels van de parkeergarage wordt hoogwaardig, deze zijn nog niet “ingekleurd” in het SO, maar er zijn wel ingrediënten aangereikt.
- Een dubbelhoge en brede entreepoort ter plaatse van de HOV-halte om de verbinding tussen de halte en de HUB te maximaliseren.
- De architectuur van de parkeergarage krijgt geen utilitaire en zakelijke uitstraling, maar toont een hoogwaardige herkenbaar gezicht aan de Orteliuslaan. Aan de hofzijde is de gevel gesloten in verband met geluidsbelasting van de woningen, maar is er wel een zichtrelatie tussen het parkeergebouw en de woningen. De gevel aan deze zijde is vriendelijk en warm van uitstraling met hoogwaardige circulaire materialen vormgegeven die een verbinding maken met de woonkwaliteit van het hof door plastiek, ritme, geleding en detail in de vormgeving. Bij de vormgeving is akoestiek een belangrijke kwaliteit. Daarnaast worden de gevels zo veel mogelijk, maar uiteraard onderbouwd, met beplanting en vogelkasten verrijkt.
- De gevels worden aan de Orteliuslaan verrijkt met de beweging van de trappen aan de buitengevel. De gevels worden hier natuurlijk geventileerd.
- De lengte van de gevel van de parkeergarage wordt aan de hofzijde in schaal onderverdeeld met een aantal uit de rooilijn stekende elementen (waarvan minimaal 1 centraal trappenhuis). De andere elementen worden mogelijk benut als groene torens.
- De plint wordt op de zuidkop en rond de HUB-loper over twee verdiepingen royaal en levendig vormgegeven. De aansluiting van de begane grond van 4,5m op de zone bij de HOV-halte, de Hub-loper en de binnentuin wordt zo ontworpen dat er geen achterkantsituaties ontstaan. Hiervoor zijn allerlei functies in deze zones geplaatst in het Schetsontwerp.
Het verkeerskundige aspect, zowel binnen als buiten de gebouwen moet uitmuntend zijn om te zorgen dat het ook intensief gebruikt gaat worden en een duurzaam alternatief zal voor de eigen auto te parkeren in de stad. Hiertoe behoort ook het vervoer met fiets, HOV, als voetganger of middels andere (deel)mobiliteit.
De schaal van het complex en doorwaadbaarheid staan hoog op de agenda net als de aansluiting van het parkeergedeelte op de openbare ruimte.
Met betrekking tot duurzaamheid is het belangrijk om hoog in te zetten op verschillende aspecten van duurzaamheid en hiervoor optimale condities te formuleren zodat in de verdere uitwerking harde toetsingskaders met veel hogere ambities dan de minimale eisen vanuit de omgevingswet kunnen
worden gerealiseerd. De toetsingskaders hiervoor betreffen de BENG, GPR en MPG systematieken en toetsingskaders voor Circulair bouwen. De uitstraling en invulling van de kwaliteit betreft mobiliteit van de toekomst waarbij duurzaamheid en circulair vervoer voorop staan.
Ten eerste is Gezond Stedelijk Leven belangrijk, de transportbewegingen van en naar de HUB moeten kwalitatief en optimaal ingericht worden. Niet alleen de bereikbaarheid met frequent HOV, maar ook de
bereikbaarheid met (deel) fietsen is belangrijk. Daarnaast is de Toegankelijkheidsagenda hierbij van belang en worden alle gebouwen ingericht op een wijze waarop de Mobiliteitshub XL optimaal te gebruiken is voor mensen met een beperking met als resultaat een inclusief openbaar gebouw.
Klimaatadaptatie met ambitie op het gebied van waterberging en infiltratie middels groene daken en groene binnenhoven met voldoende gronddekking en groen zijn genoteerd in de structuurplannen. Ook een ruime hoeveelheid nestkasten, groene en bruine daken en aandacht voor inheemse bomen en planten volgens de Utrechtse soortenlijst is vereist als onderdeel van de opgave.
Het energievraagstuk waarbij het complex (inclusief de woningen, kantoren en commerciële functies) een lage energiebehoefte heeft en daarnaast energie opwerkt zijn hier een onderdeel van. Daarmee betreft het een efficiënt en compact volume voor de woningen en kantoren enerzijds. De parkeergarage zal uiteraard ingericht worden op de duurzame vervoersvormen van de toekomst en deze zo veel mogelijk stimuleren waarbij het elektrisch rijden in ruime mate gefaciliteerd dient te worden. Elektrische deelauto’s worden opgeladen met de overcapaciteit van de energieopwekking.
Er wordt in het SO voor het onderdeel woningen en voorzieningen ingezet op innovatie, Open Bouwen en Circulair bouwen waarbij de toekomstwaarde van zowel het aanvullende programma als die van de woningen in de toekomst transformabel is. Hiervoor zijn in het SO meerdere uitgangspunten gehanteerd.
- Hogere verdiepingshoogte 4,5 m op BG.
- Verdiepingshoogte voor de verdiepingen van 3,20 m
- Vrij indeelbare kolomstructuur met lichte woningscheidende wanden.
- Constructie zo veel mogelijk uitgevoerd in hout.
- Parkeren op afstand in de HUBXL.
- Compact gepositioneerde installatie-kernen voor faciliteren scheiding van drager in inbouw waar het circulaire concept van losmaakbaarheid aan gekoppeld wordt.
- Hoogwaardige tijdloze architectuur en afwerking van gevels met zoveel mogelijk biobased en circulaire mooi verouderende materialen.
Naast de 1e fase mobiliteitshub parkeergarage en de eerste fase mobiliteitshub woning en voorzieningendeel bestaan er in deze fase nog twee belangrijke opgaves die buiten het bouwkavel reiken.
- Dat is ten eerste de overkapping van de HOV halte. Een belangrijk element is een overkapping van de HOV halte die enerzijds zorgt voor een aangename verblijfskwaliteit en anderzijds voor een duidelijke aanwezigheid en beeld vanuit de Mobiliteitshub voor een goede oriëntatie.
- Verbinding van het Mobiliteitskavel met de Taats. De verbinding voor voetgangers over de ten zuiden van de HUB gelegen dwarsstraat is vanwege de verkeersdruk ingewikkeld. De verbinding is van belang vanwege een optimale bereikbaarheid van de mobiliteitshub met de toekomstige woningen en kantoren. De verbinding zal worden gemaakt op het niveau van de 1e verdieping vanaf het niveau van de verhoogde binnentuin boven de voorzieningen (o.a. supermarkt). De vormgeving zal door een smalle brug van minimaal 3 m breed worden gemaakt. De aanlanding van deze verbinding kan in principe op 2 verschillende manier worden gemaakt, namelijk aan de overzijde op straatniveau of direct aansluitend op een zelfde wijze op de 1e verdieping van het tegenovergelegen bouwblok.
In samenwerking met: Movares/StudioSK, Sweco, Spark, Wissing
SO Ontwerp: 2021
Programma:
+-2000 parkeerplaatsen
1250 fietsparkeren
330 woningen
3300 m² bvo commercieel/winkels